Vào ngày 16 tháng 09 năm 2020, Beacon Fund đã tổ chức buổi hội thảo trực tuyến ra mắt quỹ đầu tư evergreen hướng tới đối tượng là các doanh nghiệp do nữ giới làm chủ, lãnh đạo hoặc các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ và sản phẩm phục vụ đối tượng là phụ nữ tại khu vực Đông Nam Á. Trong buổi thảo luận, các chuyên gia về vốn vay của Beacon đã giải đáp các thắc mắc về vốn vay và xóa bỏ một số hiểu lầm về việc tại sao một số người cho rằng vốn vay đem lại rủi ro cao và tác động tiêu cực tới doanh nghiệp. Để tìm hiểu thêm, vui lòng theo dõi Chuyên mục Hỏi & Đáp về ‘Vốn Vay’: Vốn vay hay vốn cổ phần — Cấu trúc vốn nào là tối ưu cho quá trình phát triển doanh nghiệp của bạn?
Hỏi#1
Sandra: “Một số doanh nhân tôi biết thường tỏ ra bối rối trong việc xác định xem doanh nghiệp của mình nên gọi vốn dưới hình thức vốn cổ phần hay vốn vay. Vậy vốn vay và vốn cổ phần khác nhau như thế nào?”
Đáp#1
Chi-Ling: “Gọi vốn dưới hình thức góp vốn cổ phần hay vốn đầu tư là giao dịch chuyển nhượng cổ phần của doanh nghiệp cho các nhà đầu tư. Theo đó, nhà đầu tư sẽ nắm giữ cổ phần của doanh nghiệp và trở thành cổ đông của doanh nghiệp đó, đồng thời các cổ đông hiện hữu về nguyên tắc sẽ bị giảm tỷ lệ sở hữu doanh nghiệp do có thêm cổ đông mới. Có hiểu lầm cho rằng góp vốn cổ phần thì công ty không phải hoàn trả khoản vốn góp. Mặc dù điều đó về nguyên tắc có thể đúng nhưng vốn cổ phần chưa hẳn là hình thức không đi kèm với các ràng buộc như một số người vẫn nghĩ. Các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư trên cơ sở họ đang mua cổ phần của công ty và sẽ được trả cổ tức theo tỷ lệ cổ phần sở hữu hoặc họ có thể bán lại cổ phần đó với giá cao hơn nhiều so với số tiền bỏ ra ban đầu nếu doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh và mạnh mẽ. Theo đó, các doanh nghiệp thường phải chịu áp lực trong việc tạo ra lợi nhuận và dòng tiền đều đặn để trả cổ tức hoặc phải chứng minh được định giá cổ phần cao hơn qua thời gian. Mặt khác, vốn vay là khoản vốn đi vay từ ngân hàng, tổ chức tài chính, hoặc các bên cho vay và thông thường công ty phải hoàn lại vốn gốc của khoản vay kèm với lãi suất theo các lịch trình thanh toán định kỳ cụ thể và thường được xác định trước.”
“Vốn cổ phần chưa hẳn là hình thức không đi kèm với các ràng buộc như một số người vẫn nghĩ.”
Hỏi#2
Sandra: “Như chị đã đề cập trước đó, các nhà đầu tư dưới hình thức góp vốn cổ phần và vốn vay có những kỳ vọng khác nhau khi họ đưa ra quyết định đầu tư vào một doanh nghiệp. Nhưng rất nhiều chủ doanh nghiệp tôi biết cho rằng sử dụng vốn vay sẽ gây bất lợi cho doanh nghiệp của họ và tỏ ra lo lắng mỗi khi đưa ra quyết định vay vốn, đặc biệt là vay vốn từ ngân hàng. Theo chị điều đó có đúng không? Khi nào một doanh nghiệp nên sử dụng vốn vay?”
Đáp#2
Chi-Ling: “Sử dụng vốn vay có thể đem lại lợi ích cho doanh nghiệp của bạn tùy theo cách bạn sử dụng chúng. Các khoản vốn vay sẽ gây bất lợi cho một doanh nghiệp nếu doanh nghiệp đó không đủ khả năng hoàn vốn. Doanh nghiệp của bạn cần có khả năng hoàn vốn và có dòng tiền dương để có thể hỗ trợ thanh toán lãi suất đi kèm. Sử dụng vốn vay một cách hiệu quả sẽ góp phần làm tăng giá trị ròng của doanh nghiệp hoặc giúp tạo ra lợi nhuận. Nếu khoản vốn vay đó được sử dụng cho mục đích tăng trưởng, phát triển doanh nghiệp và doanh nghiệp của bạn có kế hoạch kinh doanh hợp lý, thực tế, lý do sử dụng vốn vay được xác định rõ ràng và có kế hoạch hoàn vốn cụ thể, bạn có thể sử dụng vốn vay và khi đó, việc sử dụng vốn vay sẽ đem lại lợi ích giúp cho doanh nghiệp của bạn phát triển. Thế nhưng, như chúng ta đã đề cập đến một vài lần, sử dụng vốn vay không phải giải pháp tối ưu trong mọi trường hợp cũng như đối với tất cả các doanh nghiệp. Do đó, nếu bạn đang nghĩ đến việc mua một tài sản nào đó nhưng giá trị của tài sản đó không gia tăng theo thời gian hoặc không tạo ra lợi nhuận thì bạn thực sự không nên mua tài sản đó thông qua hình thức vốn vay. Vì vậy, một doanh nghiệp chỉ nên sử dụng vốn vay khi khoản vốn vay đó được sử dụng để đầu tư vào những tài sản hoặc kế hoạch có giá trị lâu dài, làm gia tăng giá trị ròng hoặc tạo ra lợi nhuận.”
“Sử dụng vốn vay có thể đem lại lợi ích cho doanh nghiệp của bạn nhưng vốn vay không phải giải pháp tối ưu trong mọi trường hợp.”
Hỏi#3
Sandra: “Vốn vay hay vốn cổ phần, giải pháp nào là tối ưu cho doanh nghiệp đang tăng trưởng?”
Đáp#3
Chi-Ling: “Tùy theo từng trường hợp. Quyết định nên sử dụng vốn vay hay vốn cổ phần phụ thuộc vào nhiều yếu tố bao gồm: doanh nghiệp đang ở giai đoạn nào trong chu kỳ tăng trưởng, tình hình kinh tế, cấu trúc vốn hiện có (tỷ trọng và giá trị của các khoản vay trên bảng cân đối kế toán). Ở đây chúng tôi đang cố gắng làm rõ nhận định về việc sử dụng vốn cổ phần không hẳn là giải pháp tối ưu và duy nhất đối với các doanh nghiệp đang trong giai đoạn tăng trưởng. Theo đó, các doanh nghiệp đang tăng trưởng nên cân nhắc kết hợp sử dụng vốn vay và vốn cổ phần ở một tỷ trọng phù hợp với tình hình của doanh nghiệp. Một quan điểm khác cho rằng sử dụng vốn vay sẽ đi kèm với rủi ro cao và chi phí tốn kém. Trên thực tế, sử dụng vốn vay thường ít tốn kém hơn so với sử dụng vốn cổ phần, dù điều này không áp dụng đối với tất cả mọi trường hợp vì lạm dụng vốn vay chắc chắn sẽ gây bất lợi cho doanh nghiệp của bạn. Nhược điểm khi sử dụng vốn vay đó là doanh nghiệp phải tuân thủ việc thanh toán những khoản vay bao gồm gốc và lãi theo lịch trình đã được xác định trước, bất kể sự biến động về doanh thu, lợi nhuận, và dòng tiền của doanh nghiệp đó. Có nghĩa là nếu một doanh nghiệp có quá nhiều nợ vay hoặc không tạo ra được dòng tiền thì việc thanh toán các khoản vay định kỳ sẽ trở thành vấn đề. Đó là lý do cơ bản tại sao một số ý kiến cho rằng việc sử dụng vốn vay đem lại rủi ro bởi doanh nghiệp phải có khả năng thanh toán các khoản vay theo lịch trình đã được xác định trước. Tuy nhiên điều này không nên cản trở các doanh nghiệp đã tăng trưởng ổn định, có lợi nhuận và dòng tiền dương sử dụng vốn vay nếu vốn vay có thể giúp doanh nghiệp tăng trưởng tốt hơn. Lợi ích của việc sử dụng vốn vay tạo điều kiện cho doanh nghiệp tận dụng khoản vốn đó để phát triển thành một khoản tiền lớn hơn gấp nhiều lần và có thể duy trì sự tăng trưởng nhanh hơn rất nhiều so với việc không sử dụng vốn vay. Nếu hoạt động kinh doanh phát triển thuận lợi, sử dụng vốn vay có thể sẽ đem lại giá trị cao hơn rất nhiều so với giá trị khoản vay ban đầu.”
Lợi ích của việc sử dụng vốn vay tạo điều kiện cho doanh nghiệp tận dụng khoản vốn đó để phát triển thành một khoản tiền lớn hơn gấp nhiều lần và có thể duy trì sự tăng trưởng nhanh hơn rất nhiều so với việc không sử dụng vốn vay.
Hỏi#4
Sandra: “Chúng tôi đã từng thảo luận về một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp sản xuất đường dừa hữu cơ. Doanh nghiệp này đã có dòng tiền dương. Tuy nhiên, để phục vụ nhóm đối tượng khách hàng có quy mô lớn hơn, doanh nghiệp này có thể sẽ cần tài trợ vốn lưu động nhiều hơn bởi các khách hàng từ nước ngoài thường yêu cầu các điều khoản thanh toán trong vòng 30 ngày. Doanh nghiệp này cũng có thể sẽ cần bổ sung thêm máy móc thiết bị để tăng cường năng lực sản xuất.
Theo chị, trong trường hợp này vay vốn có phải là một giải pháp phù hợp không? Những yếu tố quan trọng một doanh nghiệp cần cân nhắc trước khi quyết định sử dụng vốn vay nói chung là gì?”
Đáp#4
Chi-Ling: “Tăng cường năng lực sản xuất bằng cách bổ sung thêm máy móc thiết bị được tài trợ bởi vốn vay là một trong những lựa chọn hợp lý, miễn sao doanh nghiệp đó không có quá nhiều nợ vay trước đó, có dòng tiền dương và có khả năng trả nợ và lãi vay. Nếu doanh nghiệp này đã có dòng tiền dương, mô hình kinh doanh và hoạt động đều đã rõ ràng và người chủ doanh nghiệp thực sự tự tin về sự tồn tại của nhu cầu chưa được đáp ứng liên quan tới việc sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp đồng thời giải pháp tăng cường năng lực sản xuất có thể sẽ đáp ứng được nhu cầu này. Những yếu tố này có thể được coi là phù hợp để doanh nghiệp này cân nhắc sử dụng vốn vay. Trước khi quyết định vay vốn, các doanh nghiệp nên cân nhắc những yếu tố sau:
- Nếu doanh nghiệp có ý định mua sắm tài sản, giá trị của tài sản đó có tăng theo thời gian và giúp tạo ra lợi nhuận cũng như dòng tiền từ ngắn, trung và dài hạn không?
- Khoản vay đó có tỷ trọng như thế nào so với doanh thu, cấu trúc vốn, và nghĩa vụ hoàn trả nợ gốc và lãi vay định kỳ có chiếm một phần lớn trên doanh thu và dòng tiền hàng tháng không?
- Các điều khoản và điều kiện của khoản vay cũng là một yếu tố cần cân nhắc. Một số quan điểm cho rằng chỉ cần tập trung vào lãi suất (chi phí sử dụng vốn vay). Tuy nhiên, hầu như các khoản vay thường đi kèm nhiều điều khoản và điều kiện hơn thế, và những điều khoản và điều kiện này nên được tìm hiểu kỹ trước khi doanh nghiệp quyết định ký hợp đồng vay vốn.
- Chủ doanh nghiệp có hiểu rõ về những rủi ro và hậu quả có thể xảy ra trong trường hợp hoạt động kinh doanh không diễn ra theo đúng kế hoạch không?
- Khoản vốn vay này có giúp cải thiện tình hình kinh doanh và tài chính của doanh nghiệp về dài hạn hay không?
Vì vậy, việc đánh giá khoản vốn vay có cải thiện tình hình kinh doanh và tài chính của doanh nghiệp về dài hạn hay không và tỷ trọng của nghĩa vụ hoàn trả nợ gốc và lãi vay định kỳ so với doanh thu và cấu trúc vốn doanh nghiệp là các yếu tố rất quan trọng trước khi quyết định sử dụng vốn vay.”
Việc đánh giá khoản vốn vay có cải thiện tình hình kinh doanh và tài chính của doanh nghiệp về dài hạn hay không và tỷ trọng của nghĩa vụ hoàn trả nợ gốc và lãi vay định kỳ so với doanh thu và cấu trúc vốn doanh nghiệp là các yếu tố rất quan trọng trước khi quyết định sử dụng vốn vay.
Hỏi#5
Sandra: “Giả sử tôi là một doanh nhân điều hành hai chi nhánh trung tâm đào tạo lập trình và dựa trên nhu cầu thị trường tôi thấy mình có thể mở thêm hai trung tâm nữa. Vậy tôi nên xác định mức vốn vay như thế nào nhằm mục đích mở rộng kinh doanh?”
Đáp#5
Chi-Ling: “Doanh nghiệp chỉ nên vay vốn tương ứng với khả năng chi trả từ dòng tiền doanh nghiệp đó tạo ra. Như đã được đề cập và nhấn mạnh trước đó, các nợ vay sẽ trở thành nợ xấu nếu doanh nghiệp không có đủ khả năng chi trả. Vì vậy, nếu doanh nghiệp có quá nhiều nợ vay sẽ khó có thể tăng trưởng bởi chi phí để sử dụng vốn vay cao. Các dòng tiền ổn định được tạo ra sẽ được sử dụng để hoàn trả nợ gốc lẫn lãi vay cho khoản vay và cần được bao gồm trong kế hoạch ngân sách. Do đó, nếu doanh nghiệp vay quá nhiều nợ và không có kế hoạch hoàn trả phù hợp, nợ vay tốt sẽ trở thành nợ xấu tương ứng với giá trị tài sản cơ sở có mục đích sử dụng ban đầu nhằm tăng cường lợi nhuận.
Vì vậy, chúng ta cần đánh giá một cách kỹ lưỡng đối với dự toán dòng tiền của doanh nghiệp bao gồm việc phân tích liệu các dòng tiền được tạo ra có khả năng chi trả sử dụng vốn vay trong nhiều tình huống bất lợi khác nhau hay không, sau đó sẽ có thể xác định mức vay tối ưu nhất cho doanh nghiệp. Bởi vậy, nếu doanh nghiệp có doanh thu theo mùa và có nhiều biến động, dòng tiền sẽ khó để xác định hơn và khó có thể đảm bảo đáp ứng khả năng chi trả sử dụng vốn vay.”
Doanh nghiệp chỉ nên vay vốn tương ứng với khả năng chi trả từ dòng tiền doanh nghiệp đó tạo ra.
Ban đầu được xuất bản tại Medium.
